Sức đề kháng của trẻ em vốn còn non nớt, đặc biệt là trong những năm tháng đầu đời. Chỉ một chút thay đổi từ môi trường cũng đủ khiến bé sụt sịt, nóng đầu. Đứng trước những triệu chứng như ho, sốt, chảy mũi, nhiều mẹ thường tặc lưỡi cho rằng "chỉ là cảm thôi". Thế nhưng, "cảm" có hai loại: cảm lạnh thông thường và cảm cúm do virus. Việc nhận diện đúng kẻ thù chính là chìa khóa vàng để mẹ bảo vệ sức khỏe của con một cách hiệu quả nhất.
1. Điểm khác nhau giữa cảm lạnh và cảm cúm
Mặc dù cả hai đều là bệnh lý về đường hô hấp và có một số triệu chứng tương đồng, nhưng mức độ nghiêm trọng và tác nhân gây bệnh hoàn toàn khác nhau.
Cảm lạnh thường diễn tiến nhẹ nhàng. Bé có thể bị nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, ho nhẹ và đôi khi sốt nhẹ. Thông thường, bé vẫn có thể chơi đùa và không quá mệt mỏi.
Ngược lại, cảm cúm (thường do virus cúm A hoặc B gây ra) tấn công cơ thể trẻ mạnh mẽ hơn nhiều. Điểm khác biệt lớn nhất chính là hội chứng đau. Đây là dấu hiệu nổi bật giúp mẹ nhận diện cúm:
-
Trẻ lớn: Thường than phiền về việc đau đầu dữ dội, đau mỏi các cơ bắp (tay, chân) và cảm giác đau nhức khắp mình mẩy như vừa bị "va đập".
-
Trẻ nhỏ chưa biết nói: Mẹ hãy quan sát biểu hiện của con. Trẻ bị cúm thường quấy khóc không dứt, dễ bị kích thích, trằn trọc khó ngủ và có vẻ mặt rất mệt mỏi, lờ đờ.
Ngoài ra, sốt do cúm thường là sốt cao (trên 39°C) và kéo dài hơn so với cảm lạnh thông thường.
2. Chăm sóc bé khi bị cảm lạnh và cảm cúm
Khi con ốm, một chế độ chăm sóc tận tâm và khoa học sẽ giúp rút ngắn thời gian bệnh và ngăn ngừa biến chứng viêm phổi, viêm tai giữa.
-
Giữ ấm cơ thể: Đây là nguyên tắc tiên quyết. Mẹ cần chú trọng giữ ấm các vị trí xung quanh cổ, mũi và đặc biệt là lòng bàn chân. Tuy nhiên, giữ ấm không có nghĩa là mặc quá nhiều lớp áo khiến bé ra mồ hôi thấm ngược lại cơ thể gây viêm phổi.
-
Kiểm soát thân nhiệt: Nếu bé sốt trên 38,5°C, mẹ nên cho bé dùng thuốc hạ sốt (như Paracetamol) theo đúng liều lượng cân nặng. Kết hợp lau mát ở các vùng bẹn, nách để giúp bé thoát nhiệt nhanh hơn.
-
Vệ sinh đường hô hấp: Đây là bước cực kỳ quan trọng để làm sạch ổ vi khuẩn/virus.
-
Sử dụng nước muối ưu trương để nhỏ hoặc xịt mũi, sau đó thực hiện hút mũi nhẹ nhàng để làm sạch đờm nhớt, giúp đường thở thông thoáng.
-
Kết hợp xịt lợi khuẩn hàng ngày vào mũi, họng để thiết lập lại hàng rào bảo vệ tự nhiên, giúp con nhanh hết sụt sịt.
-
-
Dinh dưỡng và nước: Khuyến khích bé uống nhiều nước để làm loãng đờm và bù lại lượng nước mất do sốt. Với trẻ sơ sinh, mẹ hãy tăng cường cữ bú. Trẻ lớn nên ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo, súp.
-
Tạo môi trường lý tưởng: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng giúp không khí bớt khô, làm dịu niêm mạc mũi và giúp bé dễ thở hơn khi ngủ.
-
Nghỉ ngơi và cách ly: Bé cần được nghỉ ngơi tuyệt đối. Nếu xác định bé bị cảm cúm, hãy hạn chế cho bé tiếp xúc với người khác để tránh lây lan cộng đồng.
Lưu ý đặc biệt: Mẹ cần theo dõi sát sao. Nếu thấy bé có các dấu hiệu nguy hiểm như: sốt cao không hạ, khó thở, thở nhanh, cánh mũi phập phồng, môi tím tái hoặc li bì khó đánh thức, hãy đưa bé đến cơ sở y tế ngay lập tức.
3. Phòng ngừa cảm lạnh và cảm cúm
"Phòng bệnh hơn chữa bệnh" luôn là tôn chỉ đúng đắn nhất trong việc chăm sóc trẻ nhỏ. Để con có một hệ miễn dịch khỏe mạnh, mẹ nên thực hiện các biện pháp sau:
-
Vệ sinh cá nhân: Luôn rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi chăm sóc, cho bé ăn hoặc sau khi đi từ ngoài đường về. Đây là cách đơn giản nhất để ngăn chặn sự xâm nhập của virus.
-
Hạn chế tiếp xúc: Tránh để bé đến nơi đông người trong mùa dịch hoặc tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện ho, hắt hơi.
-
Thích nghi với thời tiết: Luôn chú ý giữ ấm đúng cách khi thời tiết chuyển mùa. Đừng quên mang theo một chiếc áo khoác mỏng hoặc khăn quàng cổ cho bé khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc chiều tối.
-
Chế độ ăn tăng đề kháng: Cung cấp đầy đủ 4 nhóm dưỡng chất (đạm, béo, đường bột, vitamin). Đặc biệt, hãy bổ sung các thực phẩm giàu Vitamin C như cam, quýt, dâu tây hoặc các loại rau xanh để củng cố "lá chắn" miễn dịch.
-
Tiêm phòng: Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, việc tiêm phòng cúm hàng năm là cực kỳ cần thiết. Vắc-xin không chỉ giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giảm đáng kể tỷ lệ gặp biến chứng nặng nếu chẳng may nhiễm virus.
Việc phân biệt rõ cảm lạnh và cảm cúm sẽ giúp mẹ giữ được bình tĩnh và có hướng xử trí chính xác nhất. Hãy luôn lắng nghe cơ thể con và là một người mẹ thông thái trên hành trình nuôi con khôn lớn nhé!